Rize'nin Çelik Halatları: Çay Bahçelerinde Hayati Risk Taşıyan İlkel Teleferik Gerçeği

Rize'nin Çayeli ilçesi Demirhisar köyünde çay üreticisi Feyiz Bülbül’ün sarp arazideki çay bahçesine ulaşmak için kullandığı ilkel teleferikle yaptığı ve cep telefonuyla kaydettiği tehlikeli yolculuk, kamuoyunun dikkatini bölgedeki güvensiz taşıma yöntemlerine çekti. Bülbül’ün, yolculuk esnasında "Uludağ'daki teleferikten çok daha heyecanlı" sözleriyle kayda aldığı görüntüler, kısa sürede sosyal medyada yayılarak tartışmalara neden oldu.

Ölümle Dans Eden Görüntüler: Çayeli'ndeki Olayın Detayları

18 Eylül 2026 tarihinde meydana gelen olayda, çay hasadı yapan Feyiz Bülbül, arazinin dik ve engebeli yapısı nedeniyle köy yoluna inmek yerine, yörede yaygın olarak yük taşımacılığında kullanılan ilkel bir teleferiğe bindi. Herhangi bir güvenlik önleminin bulunmadığı bu teleferik kabiniyle metrelerce yükseklikteki çelik halat üzerinde ilerleyen Bülbül, Karadeniz'in eşsiz doğasını ve altındaki vadiyi görüntülerken, yaşadığı heyecanı da dile getirdi. Görüntüler, ilkel sistemin ne denli riskli olduğunu gözler önüne serdi ve sosyal medyada geniş yankı buldu.

💡 Önemli Not: Feyiz Bülbül’ün gerçekleştirdiği bu yolculuk, bölge halkının zorlu coğrafyayla mücadelesini yansıtmakla birlikte, mühendislik standartlarından uzak bu tür sistemlerin taşıdığı hayati riskleri bir kez daha gündeme getirdi. Bu "teleferikler" sadece yük değil, maalesef insan taşımacılığında da sıkça kullanılıyor.

Karadeniz'in Vargel Çilesi: Neden Bu Teleferikler Kullanılıyor?

Doğu Karadeniz Bölgesi, özellikle Rize, Trabzon, Artvin ve Giresun illeri, çay tarımı yapılan dik ve sarp arazileriyle biliniyor. Bu coğrafi yapı, birçok çay bahçesine karayolu ulaşımını imkansız hale getiriyor. Bu nedenle yöre halkı, çaylarını ve diğer yüklerini taşımak, hatta kendi ulaşım ihtiyaçlarını karşılamak için 'varangel' veya 'ilkel teleferik' adı verilen derme çatma sistemleri kullanıyor. Rize Makine Mühendisleri Odası Başkanı Metin Bıçakçı, 2020 yılındaki açıklamalarında, bölgede 15 bini aşkın ilkel teleferik bulunduğunu ve bunların hiçbir mühendislik hesabı yapılmadan, gelişi güzel kurulduğunu belirtmişti.

Coğrafi Zorluklar ve Alternatifsizlik

Çay üreticileri, arazilerine giden yolların olmaması veya sel gibi doğal afetlerle tahrip olması nedeniyle bu teleferiklere mecbur kaldıklarını ifade ediyor. Rize merkez Dağınıksu Mahallesi'nden Meryem Sarı, 2021 yılında yaptığı açıklamada, 55 yıldır yaşadığı bölgede yol olmadığı için teleferikle malzeme çekerek ev yaptıklarını ve arazilerine ulaşmak için dualarla teleferik kullandıklarını belirtmişti. Bu durum, bölgedeki ulaşım altyapısının yetersizliğinin bir sonucu olarak can güvenliğini hiçe sayan pratiklerin yerleşmesine yol açıyor.

Rize Makine Mühendisleri Odası'ndan Acı Bilanço: 10 Yılda 18 Can

İlkel teleferiklerin yol açtığı kazalar, bölgede her yıl can almaya devam ediyor. Rize Makine Mühendisleri Odası'nın hazırladığı raporlar ve yetkililerin uyarılarına göre, Doğu Karadeniz'de son 10 yılda (2011-2021 arası) ilkel teleferik kazalarında en az 18 kişi hayatını kaybetti, yüzlerce kişi de yaralandı. Daha güncel verilere göre bu sayının 20'ye yaklaştığı da belirtilmektedir. Kazaların başlıca nedenleri arasında çelik halat kopmaları, elektrik akımına kapılma ve kabinlerin zemine çarpması gibi olaylar yer alıyor. Ağustos 2018'de Rize'de odun yüklü ilkel teleferiğin halatının kopması sonucu İbrahim Kabil (60) yaşamını yitirmiş, aynı ay içerisinde Ayşe Kork (19) elektrik akımına kapılarak hayatını kaybetmişti. Yine Ağustos 2022'de Yolbaşı köyünde meydana gelen bir başka teleferik kazasında ise Hakif Yılmaz yaralanmıştı.

Güvenlik Standartları ve Denetim Eksikliği

Makine Mühendisleri Odası yetkilileri, ilkel teleferiklerin standarda kavuşturulması, teknik denetimlerin yapılması ve kullanıcıların bilinçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Rize Makine Mühendisleri Odası Başkanı Orhan Başdemirci, 2022 yılında yaptığı bir açıklamada, yaklaşık 20 bin teleferiğin tekniğe uygun yapılmadığını ve insanların bu sistemlere binmemesi gerektiğini ifade ederek, “Teleferiklerin bir an önce standarda uygun hale getirilmesi için oda olarak elimizden gelen her şeyi yapacağız” demişti. Nisan 2026'da Rize merkezli “Rize Masası” programında da ilkel teleferiklerin geleceği ve güvenliği masaya yatırılmış, İnşaat Yüksek Mühendisi Murat Yazıcı ruhsatlandırma ve teknik düzenleme çağrısında bulunmuştu. Programda ayrıca teleferiklere artık elektrik bağlanmayacağı da dile getirilmişti.

Yetkililere Acil Çağrı: Güvenli Ulaşım Hakkı İçin Adım Atılmalı

Feyiz Bülbül’ün heyecanlı ama bir o kadar da tehlikeli yolculuğu, Karadeniz’deki ilkel teleferik sorununu bir kez daha gözler önüne serdi. Vatandaşların can güvenliğini riske atan bu sistemler karşısında yetkililerin acilen kapsamlı bir çözüm üretmesi bekleniyor. Bölgenin zorlu coğrafyasına uygun, güvenli ve sürdürülebilir ulaşım alternatiflerinin geliştirilmesi, mevcut teleferiklerin ise yasal çerçeveye oturtularak düzenli olarak denetlenmesi hayati önem taşıyor. Aksi takdirde, “Uludağ’dakinden daha heyecanlı” denilerek kaydedilen görüntüler, bölgedeki acı kayıpların son halkası olmaya devam edebilir.