Rize'nin Gururu Laz Böreği'ne 'Galaktoboureko' Darbesi: Kültürel Miras Tartışması Yeniden Alevlendi

Doğu Karadeniz mutfağının vazgeçilmez lezzetlerinden, Rize ve Artvin yöresinin gözde tatlısı Laz böreği, son günlerde uluslararası bir tartışmanın odağı haline geldi. Yunanistan'da "Galaktoboureko" adıyla, kendi geleneksel mutfaklarına ait bir tatlı olarak tanıtılması, Türkiye'de, özellikle Rize'de geniş yankı uyandırdı ve kültürel mirasın sahiplenilmesi konusundaki hassasiyetleri bir kez daha gündeme getirdi. Bu gelişme, 28 Temmuz 2026 tarihinde birçok ulusal ve yerel haber ajansının manşetlerine taşındı.

Laz Böreği: Karadeniz'in Tatlı Mirası ve Coğrafi İşaret Kalkanı

Laz böreği, incecik açılmış kat kat yufkaların arasına sütlü muhallebi konularak fırınlanan ve üzerine şerbet dökülerek hazırlanan eşsiz bir tatlıdır. Özellikle Artvin'in Hopa ilçesi ile Rize ve Trabzon illerinde yüzyıllardır süregelen bir gelenekle yapılmaktadır. Bu tatlının en ayırt edici özelliklerinden biri, muhallebisine eklenen bir tutam karabiberdir. Karabiber, tatlıya hafif baharatlı ve aromatik bir derinlik katarak yoğun tatlılığı dengelemekte ve kendine özgü lezzetini oluşturmaktadır. Rize'nin bazı yörelerinde ise karabiber yerine tarçın ve limon kabuğu da kullanılmaktadır.

Bu değerli lezzetin korunması adına önemli bir adım atılarak, "Hopa Laz Böreği" Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 8 Ocak 2019 tarihinde coğrafi işaret tescili almıştır. Bu tescil, Hopa'ya özgü üretim metodunu ve tarif kriterlerini resmiyete dökerek, bölgenin gastronomik kimliğini ulusal düzeyde güvence altına almıştır.

💡 Önemli Not: Hopa Laz Böreği, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından C2017/149 dosya numarası ve 407 tescil numarası ile "mahreç işareti" olarak tescillenmiş olup, Karadeniz Bölgesinin doğu kısmında yaşayan Lazların 2500 yılı aşkın süredir yaşattığı kültürel mirasın bir parçasıdır.

Tartışmanın Kökeni: Galaktoboureko ve Benzerlikler

Yunanistan'da "Galaktoboureko" adıyla bilinen tatlı da yufka ve şerbetle yapılan sütlü bir lezzet olup, ismi Yunanca "süt" anlamına gelen "galakto" ve "börek" kelimelerinin birleşiminden gelmektedir. Ancak Laz böreği ile Galaktoboureko arasında önemli farklar bulunmaktadır. Galaktoboureko'nun iç harcı genellikle irmik lapasından oluşurken, Laz böreği muhallebi bazlıdır. Ayrıca, Galaktoboureko'da geleneksel olarak karabiber kullanılmamaktadır. Gastronomi tarihçileri, Galaktoboureko'nun kökenlerini Antik Yunan dönemindeki "plakous" tatlısına veya Batı Küçük Asya'daki zengin Yunan bölgelerine dayandırırken, Laz böreğinin kökeni Osmanlı mutfağı ve Lazistan bölgesine uzanmaktadır.

Rize'den Yükselen Tepkiler: Milletvekili Karal'dan Net Mesaj

Yunanistan'ın bu lezzeti "Selanik mutfağının geleneksel lezzeti" olarak tanıtma çabaları, Türkiye'de büyük infiale yol açtı. Baklava, cacık ve Türk kahvesi gibi daha önceki kültürel sahiplenme girişimlerinin ardından gelen bu yeni tartışma, kamuoyunda hararetle konuşuluyor. Bu duruma en sert tepkilerden biri, 29 Temmuz 2026 tarihinde Rizeli siyasetçi ve DEVA Partisi Genel Başkan Yardımcısı İstanbul Milletvekili Hasan Karal'dan geldi. Karal, yaptığı açıklamada ortak mutfak kültürlerinin olabileceğini ancak yöresel ürünlerin tarihsel ve kültürel kimliğinin göz ardı edilemeyeceğini vurgulayarak, "Laz böreği Karadeniz'in hafızasıdır, kimliği değiştirilemez" ifadelerini kullandı.

Rize Ekonomisine ve Kimliğine Yansımaları

Laz böreği, Rize ekonomisi ve kültürel kimliği için büyük önem taşımaktadır. Bölgedeki pastaneler ve restoranlar için önemli bir gelir kaynağı olmasının yanı sıra, yöre halkının mutfak kültürünün ve misafirperverliğinin bir simgesidir. Bu tür kültürel sahiplenme girişimleri, Rize'nin yerel üreticilerini ve esnafını derinden etkileyebilir, ürünün uluslararası pazarlardaki algısını değiştirebilir. Bu nedenle, Türkiye'nin coğrafi işaretli ürünlerini koruma ve tanıtma çabalarının daha da artırılması gerektiği belirtilmektedir. Rize'de yerel mutfak, Laz böreği gibi özgün tatlarla zenginleşmeye devam ederken, bu tür tartışmalar, kültürel mirasın değerini ve önemini bir kez daha hatırlatmaktadır.