Rize'nin Kestane Mirası Tehlikede: Dal Kanseri ve Gal Arısına Karşı Büyük Mücadele Başlatıldı

Rize’de, Doğu Karadeniz’in önemli doğal zenginliklerinden olan kestane ormanları, son yıllarda artan kestane dal kanseri (*Cryphonectria parasitica*) ve özellikle Çin kökenli kestane gal arısı (*Dryocosmus kuriphilus*) zararlısı nedeniyle ciddi tehdit altında. Bu tehditlere karşı harekete geçen Orman Genel Müdürlüğü ve Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü, Rize’deki hastalıklı kestane ormanları için kapsamlı bir mücadele başlattı. Son olarak 6-7 Ekim 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen saha incelemeleriyle, bölgedeki kestane ağaçlarının sağlığı mercek altına alındı ve uzun vadeli koruma stratejileri belirlendi.

Karadeniz'in Yeşil Akciğerleri Tehdit Altında

Rize için kestane ormanları, sadece ekolojik denge açısından değil, aynı zamanda ekonomik ve sosyal açıdan da büyük bir öneme sahip. Bölgede yoğun olarak yapılan kestane balı üretimi, yöre halkının önemli geçim kaynaklarından birini oluşturuyor. Ayrıca, kestane ağaçlarının güçlü kök yapıları, Rize gibi heyelan riskinin yüksek olduğu bir bölgede toprağın tutulmasına ve doğal afetlerin önüne geçilmesine kritik katkı sağlıyor. Ancak, başta kestane dal kanseri olmak üzere, 2014 yılında Türkiye'de ilk kez Yalova'da tespit edilen ve kısa sürede Karadeniz Bölgesi'ne yayılan kestane gal arısı, ağaçların verimini düşürerek hatta ölümlerine yol açarak bu değerli mirası tehlikeye atıyor.

⚠️ Önemli Bilgi: Kestane gal arısı, yumurtalarını tomurcuk, sürgün ve yapraklara bırakarak gal (ur) oluşumuna neden olur. Bu durum, sürgünlerin büyümesini engeller, fotosentez alanını azaltır ve yoğun bulaşıklıklarda %80'e varan verim kayıplarına yol açabilir, hatta ağaçların tamamen kurumasına neden olabilir.

Saha Çalışmaları Hız Kesmiyor: Kimler Devrede?

Trabzon Orman Bölge Müdürlüğü koordinasyonunda yürütülen mücadele kapsamında, Rize ve Trabzon illerindeki kestane ormanlarında detaylı saha incelemeleri yapıldı. Bu incelemelere, Trabzon Orman Bölge Müdürü Ahmet Demirci'nin yanı sıra, Orman İdaresi ve Planlama Daire Başkanı Güven Gültekin, Ağaçlandırma Dairesi Başkanı İsmail Boz, Başmüfettişler Ahmet Aydın ve Murat Çevirme gibi üst düzey yetkililer katıldı. Ayrıca, Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ercan Oktan ve Doğu Karadeniz Ormancılık Araştırma Enstitüsü Müdürü Hülya Turna gibi akademisyenler ve teknik personel de sahada hazır bulundu. Yöre halkının da katılımıyla gerçekleşen bu kapsamlı çalışmalar, özellikle dal kanseri ve gal arısının yoğun zarar verdiği alanlarda iyileştirme yöntemlerini değerlendirdi.

Biyolojik ve Biyoteknik Savaş: Yöntemler ve Hedefler

Mücadelede çeşitli stratejiler bir arada kullanılıyor. Kestane dal kanserine karşı hipovirülent virüsler ile biyolojik mücadele çalışmaları devam ederken, kestane gal arısıyla mücadelede ise doğal düşmanı olan *Torymus sinensis* adı verilen parazitoit böcekler laboratuvar ortamında üretilerek ormanlara salınıyor. Ayrıca, biyoteknik mücadele kapsamında sarı renkli yapışkan tuzaklar da kullanılarak zararlı popülasyonu kontrol altında tutulmaya çalışılıyor. Uzun vadede ise kuruyan ağaçların yerine, yöre koşullarına uygun, hastalıklara ve zararlılara karşı dayanıklı yeni kestane türlerinin dikilmesi hedefleniyor.

Rize Ekonomisi ve Ekosistemi İçin Kestane Ağaçlarının Önemi

Rize Valisi İhsan Selim Baydaş da kentteki arıcılığın desteklenmesi, orman varlığının korunması ve heyelan riskinin azaltılması amacıyla kestane ağacı dikimine büyük önem veriyor. Geçtiğimiz yıl 15 bin kestane ağacı dikimi hedeflenirken, bu yıl hedeflerin artırıldığı belirtildi. Orman Genel Müdürlüğü yetkilileri, erken tespit ve laboratuvar destekli biyolojik mücadele çalışmalarının sahada koordineli olarak devam edeceğini vurgulayarak, #YeşilVatan projesi kapsamında ormanlarımızın sağlığını koruma ve gelecek nesillere en sağlıklı şekilde aktarma kararlılığını ifade etti.

Bu çok yönlü mücadele, Rize’nin doğal güzelliklerinin ve ekonomik potansiyelinin korunması adına hayati bir rol oynuyor. Kestane ağaçlarının yeniden sağlıklı günlerine kavuşması için hem bilimsel araştırmalar hem de saha uygulamaları büyük bir titizlikle sürdürülüyor.