Rize'nin Lojistik Kalbi İyidere'de Yükseliyor: Liman Tamamlanıyor, Şehir Hazır Mı?

Rize'nin İyidere ilçesinde deniz doldurularak inşa edilen ve Türkiye'nin en büyük dördüncü lojistik limanı olması hedeflenen İyidere Lojistik Limanı Projesi'nde sona yaklaşılıyor. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından yürütülen dev projenin fiziki gerçekleşme oranı %82'ye ulaşırken, ana mendirek beton döküm işlemleri tamamlandı. Ancak bu dev yatırımın Rize'ye ekonomik katkısının maksimize edilebilmesi için şehrin genel lojistik altyapısının ne denli hazır olduğu, yerel gündemde önemli bir tartışma konusu haline geldi. Yerel gazeteci Aytekin Kalender, limanın yalnızca bir deniz yatırımı olarak görülmemesi gerektiğini vurguluyor ve Rize'nin bu büyük dönüşüme entegre olacak altyapıyı henüz tam anlamıyla hazırlayamadığını belirtiyor.

Karadeniz'in Lojistik Kalbi Yükseliyor: İyidere Limanı'nda Son Durum

2020-2021 yıllarında temeli atılan İyidere Lojistik Limanı Projesi, Cengiz İnşaat ve Yapı ve Yapı İnşaat İş Ortaklığı tarafından yaklaşık 1.37 milyar TL maliyetle hayata geçiriliyor. Liman, tamamlandığında yıllık 3 milyon ton genel kargo, 8 milyon ton dökme yük, 100 bin TEU konteyner ve 100 bin araçlık Ro-Ro kapasitesine sahip olacak. Karadeniz havzasında büyük tonajlı gemilere hizmet verecek modern bir üs olarak tasarlanan limanın, başlangıçta 2023 sonunda tamamlanması planlanmış olsa da, çeşitli revizyonlarla 2026'nın üçüncü çeyreği ve hatta 2027 yılı işaret edilmektedir. Rize Valisi İhsan Selim Baydaş'ın son açıklamalarına göre, limanın altyapı çalışmaları 2026 sonunda tamamlanacak, üst yapı ihalesinin ardından ise 2027 yılında tam kapasiteyle hizmete girmesi bekleniyor.

Stratejik Konumu ve Küresel Ticaretteki Rolü

İyidere Lojistik Limanı, Rize şehir merkezine 20 kilometre, Trabzon şehir merkezine ise 50 kilometre mesafede konumlanarak Doğu Karadeniz'in tamamına kolay erişim imkanı sunuyor. Liman, Türkiye'nin Avrupa, Asya ve Afrika arasındaki stratejik konumunu güçlendirecek Orta Koridor ve Kalkınma Yolu gibi projelerle entegre olacak. Özellikle Kafkas ve Orta Doğu ülkeleri arasındaki kombine taşımacılık zincirinin aktarma merkezi olarak önemli bir rol üstlenecek. Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, limanın faaliyete geçmesiyle İran'ın kuzey eyaletlerinin Dubai limanlarını kullanarak yaptığı 25 milyar dolarlık ithalatın 30 günden 15 güne inecek bir alternatif sunacağını belirtiyor.

"Rize Bu Büyük Dönüşüme Hazır Mı?" Yerel Gündemdeki Tartışmalar

Gazeteci Aytekin Kalender'in gündeme getirdiği "Rize Bu Büyük Dönüşüme Hazır Mı?" sorusu, projenin tamamlanma aşamasına gelmesiyle birlikte daha da önem kazanıyor. Kalender, İyidere Lojistik Limanı'nın yıllık 13 milyon tonluk devasa kapasitesini vurgulayarak, bu hacmi kaldıracak yeterli depolama alanları, antrepolar, gümrük altyapısı, tır parkları, sanayi bağlantıları ve yeni yatırım alanlarının Rize'de oluşturulması gerektiğine dikkat çekiyor. Rize Valisi İhsan Selim Baydaş da, limanın sadece fiziki değil, ekonomik ve altyapı boyutlarıyla da planlanmasının önemini vurgulayarak, lojistik limanı besleyecek bir lojistik merkez planlamasının elzem olduğunu belirtmiştir.

💡 Önemli Not: İyidere Lojistik Limanı'nın tam potansiyeline ulaşabilmesi için karayolu ve denizyolu bağlantılarının yanı sıra, özellikle Rize-Erzurum Demiryolu Projesi'nin hayata geçirilmesi kritik önem taşımaktadır. Bu demiryolu bağlantısı olmadan, limanın bölgesel ve uluslararası ticaretteki etkinliği sınırlı kalabilir.

Kritik Bağlantı: Rize-Erzurum Demiryolu Projesi

Rize'nin mevcut lojistik altyapısında Rize-Artvin Havalimanı ve Karadeniz Sahil Yolu ile Ovit Tüneli gibi önemli karayolu bağlantıları bulunsa da, demiryolu ağı eksikliği büyük bir handikap olarak öne çıkıyor. AK Parti Rize Milletvekili Av. Harun Mertoğlu, Rize-Erzurum demiryolu hattının Ulaştırma Bakanlığı'nın master planlarında yer aldığını ancak bunun zaman alacak devasa bir yatırım olduğunu ifade etmiştir. Uzmanlar, İyidere Lojistik Limanı'nın Zengezur Koridoru üzerinden Kafkasya ve Orta Asya'ya entegrasyonu ve tam rantabl çalışabilmesi için demiryolu bağlantısının şart olduğunu belirtmektedir. Bakan Uraloğlu'nun son ziyaretlerindeki konuşmalarında Rize-Erzurum demiryolu projesinden bahsetmemesi ise yerel basında tartışmalara yol açmıştır.

İyidere Lojistik Limanı Kapasite Bilgileri:

• Genel Kargo: Yıllık 3 Milyon Ton
• Dökme Yük: Yıllık 8 Milyon Ton
• Konteyner: Yıllık 100 Bin TEU
• Ro-Ro Araç: Yıllık 100 Bin Adet
• Toplam Kapasite: Yıllık 13 Milyon Ton (Genel Kargo, Dökme Yük, Ro-Ro)