Çayeli Bakır'dan Tarihi Adım: Konsantre Bakır Artık Samsun'da Katot Bakıra Dönüşüyor, Rize ve Türkiye Ekonomisine Katma Değer Katılıyor

Rize'nin Çayeli ilçesinde kurulu, Türkiye'nin önemli yeraltı maden işletmelerinden Çayeli Bakır İşletmeleri A.Ş. (ÇBİ), yıllardır süregelen bakır konsantresi ihracatı geleneğini değiştirerek, üretimini Türkiye içinde tamamlamaya başladı. Şirket, elde ettiği bakır konsantresini artık Eti Bakır'ın Samsun'da yer alan İzabe ve Elektroliz Tesisi'nde %99,99 saflıkta katot bakıra dönüştürerek, ülke ekonomisine doğrudan katma değer sağlıyor. Bu dönüşüm, özellikle 30 Nisan 2026 tarihinde Kanadalı First Quantum Minerals'tan Cengiz Holding bünyesine geçmesinin ardından hız kazandı.

Tarihi Dönüşüm: Ham Maddededen Nihai Ürüne Yerli Yolculuk

Geçmişte Çayeli'nde çıkarılan bakır cevheri, zenginleştirme tesislerinde konsantre haline getirildikten sonra tamamen yurt dışına ihraç ediliyordu. Ancak yeni dönemle birlikte, bu süreçte köklü bir değişiklik yaşandı. Çayeli Bakır Genel Müdürü Ali Can'ın açıklamalarına göre, artık konsantre bakır, Türkiye'nin önde gelen sanayi kuruluşlarından Eti Bakır'ın Samsun'daki tesislerinde işlenerek nihai ürün olan katot bakıra dönüştürülüyor. Bu durum, Türkiye'nin ithalata bağımlılığını azaltma ve kendi kaynaklarıyla daha yüksek katma değerli ürünler üretme stratejisi açısından büyük önem taşıyor.

💡 Önemli Not: Çayeli Bakır İşletmeleri'nin bakır konsantresini yurt içinde işleme kararı, Türkiye'nin metal bakır ithalatı kaynaklı cari açığının kapatılmasına önemli bir destek sağlarken, aynı zamanda yerli sanayinin gücünü de ortaya koymaktadır. Bu adımla birlikte ihracat rakamlarında meydana gelen düşüş, aslında ülkenin ham madde değil, işlenmiş ürün ihraç etmeye başlamasının bir göstergesidir.

Rize ve Türkiye Ekonomisine Katkılar

Çayeli Bakır İşletmeleri, kurulduğu 1983 yılından bu yana Rize ekonomisinin en önemli aktörlerinden biri olmuştur. Rize'nin kurumlar vergisinde ilk sırada yer alan şirket, aynı zamanda bölgedeki istihdam ve yerel tedarik zincirine de ciddi katkılar sunmaktadır. 2025 yılı verilerine göre Çayeli Bakır, doğrudan 466 kişiye istihdam sağlarken, bunların 412'si yerel çalışanlardan oluşmaktadır. Şirket, ayrıca Rize genelinde 240'tan fazla yerel firma ile çalışarak mal ve hizmet alımında öncelik tanımaktadır.

Genel Müdür Ali Can, bu yeni üretim modelinin, ülkenin bakır metalindeki ithalat bağımlılığını azaltarak cari açığın kapanmasına destek olmaktan büyük memnuniyet duyduklarını belirtti. Bu değişim, Rize'nin ihracat rakamlarında geçici bir düşüşe neden olsa da, bu durumun cevher kaybından değil, katma değerli ürün üretimine geçişten kaynaklandığı vurgulandı.

Çayeli Bakır'ın Yeni Dönemi ve Gelecek Vizyonu

Cengiz Holding'in devralmasıyla birlikte Çayeli Bakır, madencilik sektöründeki yerini daha da sağlamlaştırdı. Şirketin mevcut rezervlerinin 2036 yılına kadar çıkarılması planlanıyor ve yeni sondaj çalışmalarıyla madenin ömrünün daha da uzatılması hedefleniyor. Cengiz Holding bünyesinde, yıllık 70 bin ton katot bakır üretim kapasitesiyle Türkiye'nin bakır talebinin yaklaşık %20'sini karşılayan bir yapının parçası olmak, Çayeli Bakır için de yeni bir dönemi işaret ediyor.

Çayeli Bakır, sadece ekonomik katkılarıyla değil, aynı zamanda iş sağlığı ve güvenliği ile çevre ve sosyal sorumluluk konularındaki öncü uygulamalarıyla da dikkat çekiyor. Şirket, yeraltı sığınma istasyonlarını ve yeraltı çalışan takip sistemini yasal zorunluluklardan önce uygulayarak sektörde liderlik etmiştir. Bu kapsamda, eğitim programlarıyla da gençlerin mesleki gelişimine destek verilmektedir; örneğin, verilen eğitimlerden mezun olanların %75'i iş bulurken, yaklaşık %50'si Çayeli Bakır veya Türkiye'nin farklı bölgelerinde istihdam edilmiştir.