Rize'de İkinci Çay Sürgününde Kritik Geri Sayım: Üreticiden '10 Temmuz' Çağrısı, ÇAYKUR'dan 'Daha Erken Başlangıç' Sinyali

Rize ve çevre illerde yaşayan yüz binlerce çay üreticisinin gözü, ekonomilerinin can damarı olan yaş çay alım takviminde. İkinci sürgün yaş çay alım dönemi öncesinde Çay Üreticileri Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği (ÇAYÜDAD) Başkanı Mustafa Mavi, alımların 10 Temmuz Cuma günü başlaması için kritik bir çağrıda bulundu. Ancak edinilen bilgilere göre, Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü (ÇAYKUR), üreticilerin elindeki çayın kartlaşmasını önlemek ve hasat yoğunluğunu zamana yaymak amacıyla alım yerlerini 8 Temmuz Çarşamba günü itibarıyla açmayı planlıyor. Bu erkenden başlama hamlesi, çay sektöründeki dinamikleri ve üretici beklentilerini bir kez daha gündeme getirdi.

Tartışmanın Odağında İkinci Sürgün Alım Tarihi

ÇAYÜDAD Başkanı Mustafa Mavi, üreticilerle yaptığı değerlendirme toplantısının ardından yaptığı açıklamada, birinci sürgün döneminde yaşanan aksaklıkların ikinci sürgünde tekrarlanmaması için önemli uyarılarda bulundu. Mavi, özellikle 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı ile Kurban Bayramı'nın peş peşe gelmesi nedeniyle birinci sürgün alımlarının geciktiğini ve bu durumun üreticileri mağdur ettiğini belirtti. Mavi'ye göre, çayda kalitenin korunması ve özel sektörün fiyat politikasındaki fırsatçılığının önüne geçilmesi için ÇAYKUR'un günlük 9 bin 250 tonluk işleme kapasitesine ulaşana kadar kontenjan uygulamadan 'serbest alım' yapması gerektiğini vurguladı.

💡 Önemli Not: ÇAYÜDAD Başkanı Mustafa Mavi, ilk sürgünde yaşanan kampanya gecikmeleri nedeniyle üreticilerin mağdur olduğunu ve alım yerlerinde büyük bir izdiham ve kargaşa yaşandığını ifade etti. İkinci sürgün için bu tablonun tekrarlanmaması adına 10 Temmuz tarihini işaret etti.

Rekorlarla Tamamlanan İlk Sürgün ve Yeni Hasat Dinamikleri

2026 yılı yaş çay kampanyasının birinci sürgün dönemi, 20 Mayıs'ta başlayıp 28 Haziran itibarıyla tamamlanarak tarihi bir rekora imza attı. ÇAYKUR, bu dönemde 259 bin ton yaş çay yaprağı alımı gerçekleştirerek, önceki yıla ait 232 bin tonluk rekorunu geride bıraktı. Özel sektör ise yaklaşık 200 bin ton yaş çay alımı yaptı. Ancak, yeni nesil çay toplama teknikleri ve motorlu hasat araçlarının yaygınlaşmasıyla birlikte, geçmiş yıllarda 35-40 gün süren hasat süresi bu sezon yaklaşık 25 güne indi. Bu durum, hem ÇAYKUR hem de özel sektör fabrikalarında yoğunluğa bağlı olarak 'yanık çay' olarak adlandırılan kalite kayıplarına neden oldu.

Rize Ticaret Borsası'ndan Üreticilere Kritik Çağrı

Rize Ticaret Borsası Başkanı Mehmet Erdoğan, ikinci sürgün döneminin hem ürün miktarı hem de hasat yoğunluğu bakımından daha büyük geçmesinin beklendiğini ifade ederek üreticileri uyardı. Erdoğan, sektörün işleme kapasitesinin dikkate alınması ve hasat sürecinin kontrollü ve zamana yayılarak yürütülmesinin önemine dikkat çekti. Aksi takdirde, fabrika kapasitelerinin zorlanabileceği ve ürün kalitesinin olumsuz etkilenebileceği konusunda çağrıda bulundu.

Çay Fiyatlarında Güncel Durum: Üretici ve Tüketici İçin Beklentiler

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından açıklanan 2026 yılı yaş çay alım fiyatı, kilogram başına 35 TL olarak belirlendi. Bu fiyat, 2025 yılına göre yaklaşık yüzde 37,6'lık bir artışı temsil ediyor. Tüketiciler cephesinde ise ÇAYKUR, 6 Temmuz 2026 Pazartesi gününden itibaren kuru çay fiyatlarına ortalama yüzde 15 oranında yeni bir zam daha yaptı. Bu, 2026 yılı içerisindeki üçüncü zam olup, yıl başından bu yana kuru çay fiyatlarındaki kümülatif artış yüzde 40'ı (bazı kaynaklara göre yüzde 45'i) aşmış durumda.

• 2026 Yaş Çay Alım Fiyatı: 35 TL/kg
• 2026 Kuru Çay Fiyat Artışları:
  • 8 Nisan: %10 zam
  • 22 Mayıs: %15 zam
  • 6 Temmuz: %15 zam
• Yıllık Kümülatif Kuru Çay Zammı: Yaklaşık %40 - %45