Rize'nin Karlı Zirvelerinde Şok Eden Gerçek: Mikroplastik Alarmı Verildi!

Türkiye'nin doğal güzellikleriyle ünlü, el değmemiş karlı zirveleri, görünmez bir tehditle karşı karşıya. Bilim insanlarının yürüttüğü son çalışmada, Rize'nin de aralarında bulunduğu 8 farklı ildeki yüksek dağ zirvelerinden alınan kar numunelerinde alarm verici düzeyde mikroplastik kirliliği tespit edildi. Ortaya çıkan verilere göre, karın her litresinde ortalama 286 adet mikroplastik parçacığı bulunuyor. Bu durum, plastik kirliliğinin sanayileşmiş bölgelerden çok daha ötelere, doğanın kalbine kadar ulaştığını gösteriyor.

Türkiye'nin Zirvelerinde Mikroplastik Gerçeği Ortaya Çıktı

Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi (RTEÜ), Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) ve İstanbul Üniversitesi'nden öğretim üyeleri ile bilim insanlarının ortaklaşa yürüttüğü çığır açıcı çalışma, Türkiye'nin farklı coğrafyalarındaki dağ zirvelerinin mikroplastik kirliliğini hedef aldı. Rize, Ağrı, Erzurum, Kayseri, Bursa, Bitlis, Muğla ve İzmir olmak üzere 8 ildeki 9 zirveden, toplam 11 farklı noktadan kar numuneleri toplandı. Profesyonel dağcılar tarafından özenle alınan ve RTEÜ laboratuvarlarında incelenen bu numuneler, deniz seviyesinden metrelerce yüksekteki karların içinde dahi 5 milimetreden küçük mikroplastik parçacıklarına rastlandığını gösterdi.

💡 Önemli Not: Araştırmanın sonuçlarını değerlendiren RTEÜ Teknik Bilimler Meslek Yüksekokulu Müdürü Prof. Dr. Kenan Gedik, “Maalesef bütün zirve noktalarında mikroplastik tespit ettik. Ortalama ise litrede 286 parçacık tespit ettik. Çalışmamız, insan etkisinin direkt görülmediği noktalarda bile kirliliğin zirveye ulaştığını ortaya koydu” açıklamasını yaptı.

İncelemelerde elde edilen en yüksek kirlilik oranı litrede 908 mikroplastik ile Muğla'nın Sandras Dağı'nda kaydedilirken, en düşük kirlilik ise litrede 16 mikroplastik ile Erzurum'un Uzundere Dağı'nda belirlendi.

Rize'nin Yaylaları da Tehlike Altında: Geçmişten Gelen Veriler

Bu ulusal çaptaki araştırmanın yanı sıra, Rize'ye özel daha önceki çalışmalar da mikroplastik tehlikesinin boyutunu ortaya koymuştu. 2023 yılında Rize Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) Fen Lisesi öğrencileri Alperen Açıkmeşe ve Eyüphan Albayrak, RTEÜ'deki bilim insanlarından esinlenerek mikroplastik kirliliğini araştırmaya başlamışlardı. Öğrenciler, Rize'nin 1500 ila 2500 metre yükseklikteki Handüzü, Elevit, Tulumpınar, Ovit ve Çağrankaya yaylalarından alınan kar numunelerinde mikroplastik parçacıklarına rastlamışlardı.

Mikroplastiklerin Kaynakları ve Yolculuğu

Bilim insanları, bu yüksek rakımlı bölgelere ulaşan mikroplastiklerin ana kaynağının sentetik tekstil ürünlerinden kaynaklanan lifler olduğunu belirtiyor. Bu lifler atmosfere karışarak rüzgar aracılığıyla çok uzak mesafelere, hatta insan etkisinden uzak zirvelere kadar taşınabiliyor. Ayrıca, akarsular da denizlere plastik kirliliği taşıyan önemli bir etken olarak gösteriliyor. Karadeniz Teknik Üniversitesi Deniz Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Rafet Çağrı Öztürk, son 10 yılda mikroplastik sayısında ciddi bir artış olduğunu ve nehirlerde mikroplastiğe rastlanmayan örnek olmadığını vurguluyor. Rize'deki atık su arıtma tesislerinde yapılan çalışmalar da, özellikle tekstil ürünlerinden kaynaklanan PET polimer türündeki fiber mikroplastiklerin önemli bir paya sahip olduğunu ortaya koyuyor.

Rize İçin Ekosistem ve İnsan Sağlığına Yansımaları

Rize'nin eşsiz doğal yapısı ve ekonomisinin temelini oluşturan çay üretimi göz önüne alındığında, mikroplastik kirliliği ciddi endişe yaratıyor. Kar yoluyla içme suyu kaynaklarına ve derelere karışma riski taşıyan bu parçacıklar, dolaylı yoldan bölgenin ekosistemini ve insan sağlığını tehdit ediyor. Mikroplastiklerin deniz canlılarının beslenme, büyüme, üreme ve bağışıklık sistemlerini olumsuz etkilediği biliniyor ve besin zinciri yoluyla insanlara ulaşma potansiyeli taşıyor. Daha önceki çalışmalar, poşet çaylarda dahi mikroplastik tespit edildiğini göstermişti, bu da Rize için özellikle hassas bir konu teşkil ediyor.

Uzmanlar, bu kirliliğin kaynağında önlenmesi ve atık yönetiminin güçlendirilmesi gerektiğini vurguluyor. Rize ve çevresindeki halkın günlük yaşamında kullandığı plastik ürünlerin azaltılması ve sentetik tekstillerin kullanımına yönelik bilinçlendirme çalışmaları, bu küresel çevre sorunuyla mücadelede kritik öneme sahip.