Rize'nin Kentsel Teleferik Rüyası: Çeyrek Asırlık Vaat Gerçeğe Dönüşecek mi?

Rize şehir merkezini sahil şeridinden başlayarak kentin yüksek noktalarına taşıyacak kentsel teleferik projesi, bölge siyasetinin yaklaşık otuz yıldır bitmeyen vaadi olarak tartışılmaya devam ediyor. 1994 yerel seçimlerinden bu yana neredeyse her seçim döneminde gündeme gelen proje, dönemin belediye başkanları ve siyasetçileri tarafından halka sunulsa da somut ilerlemeler kaydedilemedi.

Yıllardır Süren Vaat: Kimler Ne Söz Verdi?

Rize'de teleferik projesinin ilk kez 1994 yerel seçimlerinde gündeme geldiği biliniyor. Dönemin Refah Partisi adayı Şevki Yılmaz ve ANAP adayı Kenan Bıyık, şehir merkezini üst kısımlara açma gerekliliğini vurgulayarak teleferik vaadini dile getirmişti. Sonraki dönemlerde iki dönem belediye başkanlığı yapan Hızır Hop zamanında da konuşulan bu konu, AK Parti döneminde Halil Bakırcı'nın başkanlığında büyük bir seçim projesi haline geldi. Hatta dönemin Başbakanı Recep Tayyip Erdoğan da Rize Meydanı'ndaki mitingde bu projeyi seslendirmişti.

Bakırcı'nın ardından göreve gelen Reşat Kasap da tıpkı selefi gibi teleferik projesini seçim vaatleri arasına almış, ancak bu dönemde de kayda değer bir ilerleme sağlanamamıştı. Son olarak AK Parti'den başkan seçilen Rahmi Metin de vaatleri unutmadıklarını belirtse de, ikinci döneminin sonuna doğru gelindiğinde projenin askıya alındığı izlenimi doğdu.

💡 Önemli Not: Saadet Partisi Rize Belediye Başkan Adayı Muhammet Yıldız, teleferik projesini “değişen 3 Ak Partili Belediye Başkanının da bunu vaad etmesine, kamulaştırmaların bile yapılmasına rağmen hayalde kalması trajikomik bir Karadeniz fıkrasıdır” sözleriyle eleştirmişti.

Projenin güzergahı genellikle sahil dolgu alanından (Mesut Yılmaz Parkı civarı) başlayarak Ziraat Çay Bahçesi'ne ve oradan da Atmaca Tepesi'ne uzanacak şekilde planlandı. 2023 verilerine göre, yap-işlet-devret modeliyle yapılması planlanan projenin yaklaşık maliyeti 30 milyon Amerikan doları olarak öngörülüyordu.

Farklı Teleferik Projeleri ve Rize'nin Coğrafyası

Şehir merkezindeki bu uzun soluklu vaadin yanı sıra, Rize'de farklı teleferik projeleri de gündeme geldi. Bunlardan en dikkat çekeni, dünyaca ünlü Ayder Yaylası'nda trafik sorununu çözmek ve Huser Yaylası'na bağlantı sağlamak amacıyla planlanan teleferik hattı. AK Parti Rize Milletvekili Muhammed Avcı, Ayder'deki otoparktan yayla merkezine ve oradan Huser'e uzanacak bir teleferik hattının planlandığını 2025'in sonlarında duyurmuştu. Hatta 2018'de Çamlıhemşin ilçesinde Ayder Yaylası merkezli, 37 kilometrelik hat uzunluğuyla Türkiye'nin en uzun teleferik projesi ve kayak tesisi için ihale süreçleri de başlatılmıştı.

Ancak Rize'nin gerçekle yüzleştiği bir başka 'teleferik' gerçeği ise, bölgedeki sarp ve engebeli arazide tarım arazilerine ulaşım için kullanılan 'ilkel teleferikler' ya da yerel adıyla 'varangeller'. Bu tehlikeli sistemler, ne yazık ki son 10 yılda en az 18 kişinin hayatına mal olurken, yüzlerce kişinin de yaralanmasına neden oldu. Geçtiğimiz yıllarda Muradiye beldesi gibi bazı bölgelerde bu ilkel teleferikler yerine yollar yapılarak tehlikeli ulaşım tarihe karıştı. Hatta son dönemde, bu ilkel teleferiklerin yasallaşması, ruhsatlandırılması ve elektrik bağlantılarının düzenlenmesi gibi konular da Rize Masası programında tartışıldı.

Siyasi Malzeme mi, Gerçek İhtiyaç mı?

Rize şehir merkezi teleferik projesinin yıllardır hayata geçirilememesi, halk arasında projenin bir siyasi malzeme olarak görüldüğü algısını güçlendiriyor. Her seçim öncesi yeniden parlatılan vaatler, seçimlerin ardından unutulmaya yüz tutuyor. Bu durum, seçmenlerde projeye yönelik güveni sarsarken, Rize'nin turizm potansiyelinin tam anlamıyla kullanılamamasına da yol açıyor.

Rize'nin eşsiz doğal güzellikleri ve turizm potansiyeli göz önüne alındığında, modern ve güvenli bir teleferik sisteminin şehre önemli katkılar sağlayacağı açık. Ancak bu potansiyelin hayata geçirilmesi için, siyasi vaatlerin ötesine geçecek, somut adımlar atılması ve kararlı bir yönetim anlayışıyla projenin tamamlanması bekleniyor.