Rize'nin Eşsiz Mirası 'Kabe Fasulyesi' Yok Olma Tehlikesiyle Karşı Karşıya: Yöre Halkı Ata Tohumlarını Yaşatmaya Kararlı

Rize'nin derin kültürel köklerine ve zengin mutfağına ışık tutan, yüzyıllardır yöre halkının sofralarını süsleyen ‘Kabe fasulyesi’, son yıllarda doğanın ve modernleşmenin getirdiği zorluklarla boğuşuyor. Bu renkli ve kendine has lezzete sahip ata tohumu, iklim değişikliği, doğal gübreye erişim sıkıntısı ve yabani hayvanların artışı gibi nedenlerle giderek azalıyor. Ancak Rizeliler, atalarından miras kalan bu değerli tohumu yaşatmak için kararlı bir mücadele sergiliyor.

Rize Mutfağının Vazgeçilmezi: Kabe Fasulyesi Nedir?

Rize'nin özellikle yüksek kesimlerinde yetiştirilen ve yöre halkı tarafından 'Kabe fasulyesi' olarak adlandırılan bu özel fasulye türü, adını aldığı Kabe'nin örtüsünü andıran renkli ve benekli yapısıyla dikkat çekiyor. Diğer fasulye çeşitlerine göre daha geç yetişen, kalın yapılı ve pişmesi uzun süren bu fasulye, eşsiz lezzetiyle biliniyor. Özellikle yöresel lahana yemeklerinin vazgeçilmezi olan Kabe fasulyesi, Rize mutfağının en özgün tatlarından biri olarak kabul ediliyor.

💡 Önemli Not: Kabe fasulyesi, sadece bir gıda maddesi değil, aynı zamanda Rize'nin tarımsal mirasının ve kültürel kimliğinin önemli bir parçasıdır. Yöredeki 'ata tohumu' çalışmalarının temel taşlarından birini oluşturmaktadır.

Tehdit Altındaki Miras: Kabe Fasulyesi Neden Kayboluyor?

Bir zamanlar Rize'nin dağlık bölgelerindeki tarlalarda bolca yetişen Kabe fasulyesi, günümüzde ne yazık ki yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Yerel üreticiler, bu durumun ardında yatan başlıca nedenleri şöyle sıralıyor:

• İklim Değişikliği: Bölgedeki sıcaklık ve nem dengesindeki bozulmalar, fasulyelerin çürümesine yol açarak verimi düşürüyor.
• Doğal Gübre Eksikliği: Geleneksel tarımın vazgeçilmezi olan doğal gübreye ulaşımın zorlaşması, bitkinin beslenmesini olumsuz etkiliyor.
• Yabani Hayvanlar ve Zararlılar: Bölgedeki yabani hayvan sayısındaki artış ve zararlı böceklerin, özellikle 'zararlı kelebeklerin' ürünlere verdiği hasar, üretimi imkansız hale getiriyor.

Bu faktörler bir araya geldiğinde, Kabe fasulyesinin üretimi giderek zorlaşıyor ve nesilden nesile aktarılan bu değerli tohumlar kaybolma riskiyle yüzleşiyor.

Halktan Gelen Destek: Ata Tohumlarını Yaşatma Mücadelesi

Rize halkı, ata tohumlarının korunması konusunda büyük bir duyarlılık gösteriyor. Emine Topaloğlu gibi 'ata tohumu sevdalısı' vatandaşlar, ellerindeki Kabe fasulyesi tohumlarını çoğaltarak komşularına ve çevresindekilere dağıtıyor, bu kültürel mirası gelecek nesillere ulaştırmaya çalışıyor. Topaloğlu, üniversite öğrencilerinin de bu konuda ilgi gösterdiğini belirterek, umut verici gelişmeleri dile getiriyor.

Yerel yönetimler ve sivil toplum kuruluşları da bu mücadeleye destek veriyor. Rize Belediyesi, kentte organik tarımı desteklemek ve ata tohumlarını korumak amacıyla fide dağıtımı gibi projeler yürütüyor. Fındıklı Ziraat Odası ise 2017 yılından bu yana çevre illerden topladığı ata tohumlarını kendi üretim bahçelerinde ekerek çoğaltıyor ve her yıl milyonlarca fideyi halka ücretsiz dağıtarak kimyasal kullanmadan doğal üretimi teşvik ediyor. Ayrıca, TÜBİTAK 4006 projeleri kapsamında Rize'de yürütülen 'Ata Tohumların Korunması ve Gelecek Nesillere Aktarılması' gibi çalışmalar da bu değerli tohumların sürdürülebilirliğini sağlamayı hedefliyor.

Geleceğe Umutla Bakış: Yerel Ürünlerin Korunması

Kabe fasulyesinin yok olma tehlikesi, Rize'nin zengin biyoçeşitliliğinin ve tarımsal kültürünün korunması gerektiğinin acı bir hatırlatıcısıdır. Yöre halkının ve ilgili kurumların el birliğiyle yürüttüğü bu çalışmalar, sadece bir fasulye türünü değil, aynı zamanda nesiller boyu aktarılan tarım geleneklerini, yerel lezzetleri ve Rize'nin özgün kimliğini de koruma altına almayı amaçlıyor. Bu çabalar, gelecekte Rize sofralarında Kabe fasulyesinin lezzetinin eksik olmaması adına büyük önem taşıyor.