Karadeniz'in Asırlık Atmaca Geleneğine Danıştay Engeli: Rize'de Festival İptal Edildi

Doğu Karadeniz Bölgesi'nin, özellikle Rize ve Artvin civarında yüzyıllardır yaşatılan atmacacılık geleneği, Danıştay'ın aldığı emsal niteliğindeki bir kararla büyük bir darbe aldı. Doğa Derneği tarafından açılan davanın sonucunda, atmaca yakalamak için yörede 'ğaço' veya 'ciciyen' olarak bilinen kızıl sırtlı örümcek kuşunun avda kullanılması kesin olarak yasaklandı. Bu tarihi kararın ardından, bölgede her yıl büyük coşkuyla düzenlenen geleneksel Atmaca Festivali'nin iptal edildiği açıklandı.

Atmacacılık Geleneği ve 'Ğaço'nun Yeri

Atmacacılık, Doğu Karadeniz insanı için sadece bir avcılık faaliyeti olmanın ötesinde, derin kültürel köklere sahip bir yaşam biçimi. Yöre halkı, atmacaları doğadan belirli yöntemlerle yakalayıp, eğiterek kış boyunca avlanmada kullanır ve ardından genellikle doğaya geri salar. Bu süreçte, atmacaları cezbetmek için 'mühre' ya da 'çığırtkan' olarak küçük kuşlar kullanılır. 'Ğaço' (kızıl sırtlı örümcek kuşu) da bu gelenekte atmacaları yakalamak için kullanılan en bilinen kuş türlerinden biridir. Bu kuşun kullanımı, atmacacıların nesilden nesile aktardığı bilgi ve deneyimin önemli bir parçasıdır.

Atmacacılardan Sert Tepki: 'Ğaço Öldüğü Zaman Biz de Ölmüş Oluyoruz'

Danıştay'ın 'ğaço' yasağına bölgedeki atmacacılardan ve Atmacacılar Federasyonu'ndan sert tepkiler geldi. Atmacacılar Federasyonu Başkanı Yahya Terzi, kararın yöre insanı ile kuşlar arasındaki ilişkinin yanlış anlaşılmasından kaynaklandığını savundu. Terzi, açıklamasında 'ğaço' kuşlarının bölgede yerleşik türler olmadığını, sadece göç mevsiminde kısa bir süre (yaklaşık bir ay) geçiş yaptığını belirtti. Atmacacıların bu kuşlara 'gözleri gibi baktığını' ve onları öldürmenin kendi toplulukları için de bir felaket anlamına geleceğini vurgulayan Terzi, şu çarpıcı ifadeleri kullandı:

💡 Önemli Not: Atmacacılar Federasyonu Başkanı Yahya Terzi, “Veganlar ve hayvanseverler tarafından Danıştay’a şikayette bulunuldu. Bu ğaço, göç kuşudur; burada durmaz. En fazla burada bir ay kalır ve göç eder. Eğer burada olsaydı katliam olurdu. Buna katılıyorum ama bu göç kuşuna bir tane, iki tane yakalayıp, ona gözümüz gibi bakarız. Onu öldürdüğümüzde, biz de öldük demektir.” sözleriyle tepkisini dile getirdi.

Terzi, ayrıca hayvanseverleri, veganları ve Doğa Derneği üyelerini Rize ve çevresine davet ederek, atmacacılık kültürünü ve kuşlarla kurulan bağı yerinde gözlemlemeleri çağrısında bulundu. Atmacacıların aynı zamanda dağların ve ormanlık alanların bekçiliğini yaptığını, orman yangınları gibi durumlarda önemli katkılar sağladığını da sözlerine ekledi.

Hukuki Süreç ve Gelecek Belirsizliği

Bu karar, atmacacılık geleneği için yürütülen hukuki mücadeleyi yeni bir boyuta taşıdı. Daha önce 2026 yılının Mart ayında, AK Parti Artvin Milletvekili Faruk Çelik'in girişimleriyle TBMM'de kabul edilen bir düzenleme ile atmacacılık geleneğinin denetimli ve bilimsel esaslara dayalı olarak sürdürülmesi için hukuki bir çerçeve oluşturulmuştu. Ancak Danıştay'ın son kararı, bu düzenlemeyi 'ğaço' kuşunun kullanımı açısından fiilen durma noktasına getirdi. Kararın bölgedeki uygulamalara nasıl yansıyacağı ve hukuki sürecin sonraki aşamalarının ne olacağı belirsizliğini koruyor. Bu durum, hem çevreci örgütler hem de atmacacılar arasında yoğun tartışmalara neden olurken, kültürel mirasın korunması ile yaban hayatının sürdürülebilirliği arasındaki hassas denge bir kez daha gündeme geldi.