Rize Gastronomisi 'Sofrada Yaşayan Miras' Mottosuyla Geleceğe Yürüyor: Sağlık, Sıfır Atık ve Agroturizm Vurgusu

Karadeniz'in incisi Rize, 8-11 Ekim 2026 tarihleri arasında ev sahipliği yaptığı 6. Ulusal Rize Gastronomi Günleri (GastroRize 2026) ile mutfak kültürünü, sürdürülebilirlik anlayışını ve sağlıklı yaşam vizyonunu bir araya getirdi. “Sofrada Yaşayan Miras” mottosuyla Çay Çarşısı yanındaki etkinlik alanında düzenlenen festival, kentin eşsiz lezzetlerini ve üretim mirasını tarladan sofraya uzanan bütüncül bir yaklaşımla tanıttı.

Rize’nin yeni gastronomi vizyonu; coğrafi işaret tescilli bal ve satsuma mandalinası gibi yerel zenginlikleri agroturizm ve sağlıklı yaşam ekonomisiyle harmanlarken, çay atıklarını dönüştüren sıfır atık ve döngüsel ekonomi modeliyle üretimi sürdürülebilir bir değere dönüştürüyor. Bu yaklaşım, Rize’nin gastronomi kimliğini sadece “ne yiyoruz?” sorusunun ötesine taşıyarak “toprakta nasıl üretiyoruz, nasıl yaşıyoruz ve bu değeri geleceğe nasıl taşıyoruz?” sorularına odaklanıyor.

Sıfır Atık Hareketi'ne Horonlu Destek: 'İklim İçin Horon'

Festivalin en dikkat çekici anlarından biri, Emine Erdoğan’ın himayesinde büyüyen Sıfır Atık Hareketi’ne destek olmak amacıyla gerçekleştirilen “İklim İçin Horon” etkinliği oldu. Gençlerin öncülüğünde, Rize’nin simgelerinden çay ve çay bardağı etrafında bir “Sıfır Atık ve İklim Halkası” oluşturan katılımcılar, toprağı, suyu, gıdayı ve geleceği korumaya yönelik ortak bir çağrı yaptı. Bu horon, sadece bir halk oyunu olmanın ötesinde, çevresel sürdürülebilirlik mesajını Karadeniz’in coşkulu kültürüyle birleştiren anlamlı bir eyleme dönüştü.

💡 Önemli Detay: GastroRize 2026 kapsamında “İklim ve Çevre Dostu Rize” yaklaşımı benimsenerek, atık ayrıştırma, kompost uygulamaları, tek kullanımlık plastiklerin azaltılması, yerel ve mevsimsel ürünlerin tercih edilmesi ve gıda kayıplarının önlenmesi gibi konulara öncelik verildi.

Tarladan Sofraya, Tabağa: Yerel Ürünler ve Agroturizm

Rize’nin yeni gastronomi deneyimi, turistleri sadece restoranlara değil, doğrudan üretim alanlarına davet ediyor. Misafirler artık çay bahçeleri gibi mandalina bahçelerini de ziyaret ederek, ürünleri dalından tanıyacak, üreticinin hikâyesini dinleyecek ve hasadın bir parçası olacak. Bu “tarladan sofraya” yaklaşımı, bir slogandan öte, gerçek bir turizm deneyimi sunmayı hedefliyor.

Coğrafi İşaretli Lezzetler ve Çay Atıklarının Dönüşümü

Gastronomi Günleri’nde Rize’nin önemli yerel değerleri de ön plana çıkarıldı:

• Ballar: Ünü ülke sınırlarını aşan coğrafi işaretli Anzer balının yanı sıra, Ayder Balı da coğrafi işaretli menşe adı olarak tescillidir. Rize’nin hedefi, balı sadece bir gıda değil, yüksek değerli bir yaşam ürünü haline getirmektir.
• Satsuma Mandalinası: Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Ziraat Fakültesi’nin çalışmaları sonucunda Rize’ye özgü RTEÜ Yıldızı, Rizem, Pazarın Yıldızı gibi 9 Satsuma mandalinası çeşidi tescillendi. 2026 yılında bu çeşitler için sertifikalı fidan üretiminin temelleri atıldı.
• Çay Atıkları (Çaykopit): ÇAYKUR Genel Müdürü Yusuf Ziya Alim’in “Yurt dışına giden dövizleri Türkiye içinde tutmak” hedefiyle başlattığı Çaykopit projesi, çay atıklarını gübre, toprak iyileştirici ürün, çay sirkesi ve mangal kömürüne dönüştürerek tarım için değerli bir girdi sağlıyor. Bu döngüsel ekonomi modeli, Rize’nin gastronomi hikayesine sürdürülebilirlik boyutunu katıyor.

Zengin Mutfak Mirası ve Kültürel Etkinlikler

Festival kapsamında Rize’nin 12 ilçesinden 100’ün üzerinde yöresel yemek sergilendi ve 150’yi aşkın kadın üretici el emeği ürünlerini ziyaretçilerle buluşturdu. Ayrıca, Rize Belediyesi tarafından hazırlanan ve kentin gastronomi mirasını kayıt altına alan “Rize Dağlardan Denize Aromatik Mutfak Kültürü” adlı kitabın tanıtımı yapıldı.

Gastronomi, sağlık ve uzun yaşam perspektifiyle ele alınarak “Longevity Merkezi Rize”de beslenme uzmanları ve hekimler tarafından sağlıklı yaşam, fermente ürünler ve geleneksel beslenme kültürü üzerine söyleşiler ve atölyeler düzenlendi. Etkinlikler, sepet örme, sirke yapımı, mısır soyma ve hamsi tuzlama gibi geleneksel atölyelerle zenginleştirildi.

Atmaca Güzellik Yarışması ile Kültürel Dokunuş

6. Ulusal Rize Gastronomi Günleri’nin son gününde düzenlenen Atmaca Güzellik Yarışması, etkinliğe eşsiz bir kültürel dokunuş kattı. Karadeniz’in köklü geleneklerinden atmacacılık kültürünün yaşatılmasına katkı sağlayan yarışmada, atmacaların fiziksel özellikleri ve etkileyici duruşları ilgiyle takip edildi. Özellikle kadın atmacacılar Hanife Makça ve Sevim Taşkın’ın katılımları dikkat çekti.

Rize Belediye Başkanı Rahmi Metin ve Rize Valisi İhsan Selim Baydaş’ın açıklamalarıyla, GastroRize Günleri’nin Rize’nin turizm potansiyelini çeşitlendirme ve kentin kültür, sanat ve gastronomi değerlerini daha geniş kitlelere ulaştırma hedefi vurgulandı. Bu başarılı organizasyonla Rize, mutfak mirasını geleceğe taşıyarak “Sofrada Yaşayan Miras” mottosunu bir kez daha hayata geçirdi.